Hạnh phúc dưới góc nhìn của Phật Giáo

HẠNH PHÚC THEO GÓC NHÌN CỦA PHẬT GIÁO

Hầu hết các tôn giáo và triết học đã chọn cách tiếp cận hạnh phúc rất khác biệt với chủ nghĩa tự do. Trong đó, Phật giáo đã nhấn mạnh đến hạnh phúc và tầm quan trọng của nó nhiều hơn bất kỳ tín ngưỡng nào khác từng tồn tại. Trong suốt hơn 2.500 năm, các Phật tử đã nghiên cứu có hệ thống bản chất và nguyên nhân của hạnh phúc, qua đó phát triển các triết lý và bài tập thiền định của mình.

Về cơ bản, Phật giáo có quan niệm về hạnh phúc tương tự với cách tiếp cận về sinh học, đó là hạnh phúc xuất phát từ các quá trình xảy ra bên trong một con người chứ không phải đến từ những biến chuyển của thế giới bên ngoài. Theo đó, đa phần con người định nghĩa “trạng thái” hạnh phúc bằng tập hợp những cảm giác dễ chịu, còn “trạng thái” đau khổ được xác định bằng những cảm giác khó chịu. Và con người có xu hướng ngày càng thèm muốn được trải nghiệm những thú vui nhiều hơn nữa, trong khi trốn tránh những điều gây nên đau khổ. Bất cứ cái gì làm trong đời, ăn uống, làm việc, hoặc tập luyện thể thao, con người dều đang cố gắng để đạt được cảm giác dễ chịu.

Tuy nhiên, Phật giáo cho rằng vấn đề chính là cảm xúc của con người là những rung động thoáng qua và thay đổi từng giây, từng phút không khác gì những con sóng trên đại dương. Nếu vừa ký được một hợp đồng làm ăn lớn, bạn cảm thấy vui vẻ và cuộc sống có mục đích ngay tại lúc đó, nhưng bây giờ khi những cảm xúc đã qua đi thì bạn có thể sẽ thấy buồn chán và vô vị. Vì thế, nếu muốn thường xuyên trải nghiệm cảm giác dễ chịu, bạn phải liên tục theo đuổi nó, trong khi xua đi những cảm giác khó chịu. Khi vừa có hạnh phúc, có lẽ bạn sẽ lại ngay lập tức phải bắt đầu tìm kiếm nó lại từ đầu mà không nhận được bất kỳ phần thưởng lâu dài.

Theo Phật giáo, gốc rễ của đau khổ không phải là cảm giác đau đớn, cũng không phải là nỗi buồn, càng không phải do bạn không tìm được ý nghĩa cuộc đời. Thay vào đó, cái cội nguồn thật sự của đau khổ chính là vòng xoáy theo đuổi những cảm giác nhất thời không bao giờ kết thúc. Cái vòng lặp vô nghĩa này khiến bạn liên tục rơi vào trạng thái căng thẳng, bồn chồn và bất mãn. Ngay cả khi bạn có được những niềm vui trong cuộc sống, cảm giác thỏa mãn cũng không thể kéo dài lâu vì nỗi lo sợ cái cảm giác dễ chịu này sẽ sớm tan đi.

Những người tự giải thoát mình khỏi những đau khổ của cuộc đời không phải là do họ thường xuyên trải nghiệm những niềm vui thoáng qua mà do họ hiểu được bản chất vô thường của cảm xúc. Đây cũng chính là mục tiêu trong các bài học thiền định của Phật giáo: Con người phải kiểm soát cả cơ thể và tâm trí, đặt mình ở vị trí “người quan sát” để chứng kiến hàng vạn cảm xúc liên tục sinh ra và mất đi, để rồi giác ngộ rằng việc liên tục theo đuổi chúng thật là vô nghĩa.

Khi bạn ngừng theo đuổi cảm xúc vô nghĩa, tâm trí sẽ trở nên thoải mái, tường minh và an yên. Mọi cảm xúc, dù là niềm vui, sự giận dữ, sự ham muốn hay nỗi buồn chán, chỉ đơn thuần là được sinh ra rồi mất đi một cách khách quan và vô cùng tự nhiên. Một khi chấp nhận những cảm xúc như chính nó, bạn sẽ thật sự sống trong hiện tại thay vì hối hận về quá khứ hay mơ mộng về những gì có thể có được.

Triết lý của Phật giáo nghe có vẻ đơn giản nhưng có những người thậm chí tu tập cả một đời cũng không ngộ ra được. Những ai điên cuồng đuổi theo cảm xúc chẳng khác nào một người đứng bên bờ biển cố gắng thu vào và giữ lấy những con sóng “tốt”, đồng thời đẩy lùi những con sống “xấu”. Mỗi ngày trôi qua, người này chỉ có thể đứng trên bãi biển tự làm mình phát điên vì hành động vô vọng và vô nghĩa. Cuối cùng, họ hiểu ra mình cần làm gì và ngồi trên bờ cát để cho những con sóng đến và đi một cách tự nhiên. Một cảm giác thật bình yên tràn ngập trong tâm trí.

DƯƠNG XUÂN PHI

Hãy comment ý kiến của bạn và share bài viết để giúp đỡ nhiều người xung quanh bạn tích cực hơn trong cuộc sống và đó cũng là cách cám ơn để tôi viết nhiều bài hay hơn để các bạn đọc nhé.

Ý kiến của mình là